၀ိပႆနာ (VIPASANA)

"As an archer aims an arrow,
as a carpenter carves wood,
the wise shape their lives."
                             The Dhammapada

ဒီစာသားေလးေကာင္းတယ္။ ဆရာႀကီးဂိုအဂၤါ ၀ိပႆနာဌာနက ႐ိုက္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ၾကည့္ေစခ်င္လို႔ တဆင္႔ျပန္တင္ထားတာပါ။
ၾကည့္သင့္တယ္လို႔လဲ ထင္မိလို႔ပါ။

႐ုပ္သံမွတ္တမ္းၾကည့္ရန္  Click

မိဘႏွင့္သားသမီးမ်ား

လူငယ္ေတြနဲ႔စကားေျပာျဖစ္တဲ့အခါ သိလိုက္ရတာကေတာ့ သူတို႔ေတြနဲ႔ သူတို႔မိဘေတြၾကားမွာ နားလည္မႈေလးေတြနည္းနည္းလြဲေနေလ႔႐ိွတယ္ဆိုတာကိုပါ။
မိဘဆိုတာက ကိုယ့္သားသမီးေတြကို အေကာင္းဆံုးေတြဘဲျဖစ္ေစခ်င္ၾကတာပါ။ ပစၥည္းဥစၥာခ်မ္းသာျပည့္စံုတဲ့လူေတြ၊ ပညာတတ္ႀကီးေတြျဖစ္ေစခ်င္ၾကတာပါ။ ဒါေပမဲ့ တခါတေလမွာ ကိုယ္ျဖစ္ေစခ်င္တဲ့ပံုစံကေလးမျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဆူပူႀကိမ္းေမာင္းတတ္တဲ့မိဘေတြ႐ိွသလို၊ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ေနတတ္တဲ့ မိဘေတြလည္း ႐ိွပါတယ္။ တခါတေလ ကိုယ္မွားခဲ့တဲ့ အျဖစ္မ်ိဳး ကိုယ့္သားသမီးေတြမွားမွာစိုးလို႔ ေျပာတဲ့အခါ သားသမီးကလည္း ငါ့မိဘကလည္းစိတ္ပူတတ္တယ္လို႔ ထင္မိၾက မွာပါ။ မိဘအေနနဲ႔လည္း ငါမွားဖူးလို႔ မင္းတို႔မမွားရေအာင္ေျပာတယ္လို႔ ေျပာရေအာင္လည္း ဂြေတာ့အက်သား။
သားသမီးေတြကို သိေစခ်င္တာကေတာ့
မိဘ ေျပာဆို ဆံုးမ တာေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ သားသမီးေတြအတြက္ပါ။ မိဘေတြ ေတြးေခၚတာေတြ ေခတ္ေနာက္က်ေနတယ္ထားအုန္းေတာ့၊ အေျခအေန အရပ္ရပ္ေၾကာင့္ မလုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဘူးဆိုရင္ေတာင္ မိမိတို႔အေပၚေကာင္းေစခ်င္လြန္းတဲ့ မိဘေတြရဲ႕စိတ္ေစတနာေလးကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီး တေလးတစားနဲ႔ ျပန္ ေဆြးေႏြးသင့္ပါတယ္ေနာ္။ လ႔ူဘ၀ရဲ႕ ပထမဆံုးေသာ ေျခလွမ္းဟာ မိဘနဲ႔အတူစခဲ့ရတာပါ။ ပထမဆံုးအဟာရျဖစ္တဲ့ ႏို႔ကို အေမထံက ရတာပါ။ လူေလာကထဲကို မေရာက္ခင္ကတည္းက ေကာင္းေစခ်င္တဲ့ စိတ္ေစတနာေတြအျပည့္႐ိွေနတဲ့သူေတြဟာ မိဘပါ။ ရီေမာေနတဲ့ သားသမီးေတြကို ၾကည့္ၿပီး အတိုင္းမသိေက်နပ္ေန တာ မိဘေတြပါ။ သားသမီးေတြေနထိုင္မေကာင္းျဖစ္ေနခဲ့ရင္ ဒီေ၀ဒနာကို ငါသာအစားခံလို႔ရရင္ ခံလိုက္ခ်င္ဆိုတဲ့ ဆႏၵမ်ိဳး႐ိွတာ မိဘေတြပါ။ ေျပာရရင္ေတာ့အ မ်ားႀကီးေပါ႔ေနာ္။ ဒါေလးေတြကို သေဘာေပါက္ရင္ေတာ့ မိဘေတြကို နားလည္တတ္၊ ဂ႐ုစိုက္တတ္၊ ျမတ္ႏိုးတန္ဖိုးထားတတ္လာမွာပါ။ မိဘကို ဂ႐ုစိုက္တဲ့ သားသမီးေတြဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ ဘ၀ဇာတ္ခံုေပၚမွာ အဆင္ေျပတတ္ပါတယ္။ မိဘေျပာတိုင္းမွန္တယ္လို႔ေတာ့ မေျပာလိုပါဘူး။ မွားတဲ့အခါလည္း ႐ိွမွာေပါ႔ ေနာ္။ ဒီလိုမွားေနတတ္တဲ့အခါမ်ိဳးမွာ စိတ္႐ွည္လက္႐ွည္နဲ႔ အခ်ိန္ယူၿပီး႐ွင္းျပၾကေစခ်င္ပါတယ္ေနာ္။ မိဘေတြ အသက္႐ိွတဲ့အခ်ိန္ကေလးမွာ တတ္ႏိုင္သေလာက္ အခ်ိန္နည္းနည္းေလးဘဲရသည္ျဖစ္ေစ အခ်ိန္ေပးၾကပါေနာ္။ မိဘဆိုတာ အသက္ႀကီးလာရင္ သားသမီးေတြနဲ႕ သိပ္စကားေျပာခ်င္ၾကတယ္ေလ။ ၾကားဖူးတာတစ္ ခု ႐ိွတယ္ မိဘကို ခ်စ္ရင္တဲ့ ကိုယ့္အတြက္ မိဘေတြ စိတ္မပူေစနဲ႔တဲ့။ ဒီစကားေလးေကာင္းတယ္ေနာ္။
ကၽြန္ေတာ္တို႔မိဘေတြလည္း သိသင့္တာေတြ႐ိွတာေပါ႔ေနာ္။
ပန္းပင္ကေလးတစ္ပင္စိုက္သလိုေပါ႔ေနာ္။ ကိုယ္စိုက္တဲ့အပင္ကိုေတာ့ လန္းဆန္းၿပီး အပြင့္ေတြေ၀ေနခ်င္တာေပါ႔။ ဒီလိုျဖစ္ဖို႔က ကိုယ္စိုက္လုိက္တဲ့အပင္ရဲ႕အေန အထား သေဘာသဘာ၀ကိုေတာ့ အရင္နည္းလည္ရမွာေပါ႔ေလ။ ေနေရာင္ႀကိဳက္လား မနက္ေနေရာင္ကေလးကိုသာႀကိဳက္တာလား ေရမ်ားတာႀကိဳက္လား ေရ ေငြ႕ေလာက္ကိုသာ ႀကိဳက္သလားစသျဖင့္ေပါ႔။ သားသမီးကိုဘယ္ေလာက္ဘဲေကာင္းေစခ်င္ခ်င္ ပံုစံခြက္ထဲကိုထည့္ၿပီး ပံုသြင္းသလိုေတာ့ မျဖစ္သင့္ဘူးေလ။ သူ တို႔ေလးေတြရဲ႕ အေနအထားကိုေလ့လာၿပီး အေကာင္းဆံုးကေလးျဖစ္ေအာင္သာ လုပ္ေပးသင့္တာပါ။ ဆႏၵလြန္တာတို႔ ဆႏၵေစာတာတို႔ မျဖစ္ေအာင္လည္း ဂ႐ု စိုက္သင့္ပါတယ္။
တခ်ိဳ႕မိဘေတြၾကေတာ့လည္း သားသမီးကို အရမ္းအလိုလိုက္ၾကတတ္တာ၊ သားသမီးေျပာသမွ်အားလံုးအမွန္ထင္ေနၾကတတ္တာ။ တခ်ိဳ႕မိဘေတြၾကေတာ့ လည္း စိုးရိမ္စိတ္နဲ႔ သားသမီးအေပၚ အၿမဲတမ္း သံသယျဖစ္ေနတတ္တာ။ အစြန္းမေရာက္ဖို႔ေတာ့ လိုတယ္ေနာ္။
ဥယ်ာဥ္မွူးတစ္ေယာက္ရဲ႕တာ၀န္လိုေပါ႔။ စိတ္ အလြန္႐ွည္ရပါတယ္။ လုိအပ္တာကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ျဖည့္ေပးရပါတယ္။ အလြန္လည္း ဂ႐ုစိုက္ရပါတယ္။ အရိပ္တတၾကည့္ၾကည့္ေနတာမ်ိဳးေပါ႔ေလ။ ကိုယ့္အပင္က ပန္းကေလး သူမ်ားက တန္ဖိုးထားကိုလည္း လိုခ်င္ၾကပါတယ္။ ဒီပန္းကေလးေတြကို ယူသြားတဲ့လူ ေတြကိုလည္း ဒီပန္းကေလးေတြကို ကိုယ့္လို ဂ႐ုစိုက္တာမ်ိဳးျဖစ္ခ်င္တာေပါ႔ေနာ္။
သားသမီးေတြအသက္ႀကီးလာတဲ့အခါ သူတို႔တေတြကလည္း တာ၀န္ေတြကိုယ္စီနဲ႔မို႔ ကိုယ့္ကို ဂ႐ုမစိုက္မိတဲ့အခါလည္း ႐ိွမွာပါေနာ္။ ဒီအခ်ိန္ေရာက္ရင္လည္း ကိုယ့္ကိုကိုယ္ အျပဳစုလြယ္တဲ့လူျဖစ္ေအာင္ က်င့္ထားသင့္တယ္ေနာ္။ သူတို႔ကိုခ်စ္ရင္ ကိုယ့္အတြက္ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးမျဖစ္ေအာင္ ဂ႐ုစိုက္ရမွာေနာ္။
အေရးႀကီးတာကေတာ့ တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦးၾကား ေမတၱာဓါတ္ကေလးေတြပြါးေနၾကမယ္ဆိုရင္ေတာ့ အ႐ွည္သျဖင့္ အျမင္ေတြလည္းၾကည္လင္လာမယ္။ တစ္ဦးနဲ႔ တစ္ဦးလည္း ခြင့္လြတ္တတ္လာမွာပါေနာ္။
မိဘႏွင့္ သားသမီးမ်ား တစ္ဦးႏွင့္တစ္ဦး နားလည္ၿပီး ခ်စ္ခင္ႏိုင္ၾကပါေစလို႔ ဆုမြန္ေကာင္းေတြပို႔သပါတယ္။

ဘာေၾကာင့္မ်ားထပ္တလဲလဲမွားရတာလဲ

ကၽြန္ေတာ္သတိထားမိတာေလးတစ္ခု႐ိွတယ္။ တစ္ပံုတည္း သို႔မဟုတ္ ခပ္ဆင္ဆင္တူေနတဲ့အမွားမ်ိဳးကို တစ္ႀကိမ္မကလုပ္ဖူးတယ္ဆိုတာကိုပါ။ ဘာေၾကာင့္မ်ား အႀကိမ္ႀကိမ္ တစ္ထပ္တည္းနီးပါးမွားေနရတာလည္းဆိုကို စဥ္းစားမိရင္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ်႐ိွတာေလးတစ္ခုသိလာရတယ္။ ပထမတစ္ခါကတည္းက ငါမွားသြားတယ္လို႔ ႏွစ္ႏွစ္သက္သက္မခံယူလိုက္မိလို႔ မွားတယ္လို႔မထင္လိုက္လို႔ျဖစ္မယ္။ အမွားတစ္ခုခုျဖစ္တာနဲ႔ ပတ္၀န္းက်င္ေၾကာင့္၊ အေျခအေနတစ္ခုခုေၾကာင့္လို႔ ထင္မိ သံုးသပ္မိတာကစၿပီး ေနာက္ထပ္ ထပ္မွားေတာ့တာပါဘဲ။ အမွားတခုကိုျပင္တယ္ဆိုတာ တစ္ခါတေလ ေနာက္အမွားတစ္ခုျဖစ္တတ္တာကိုလည္း ေတြ႔ရတယ္။ လုပ္ရပ္တစ္ခု မွားေနလားဆိုတာ ထြက္ေပၚလာတဲ့အက်ိဳးတရားနဲ႔ ေယဘူယ် သံုးသပ္လို႔ေတာ့ရပါတယ္။ အက်ိဳးရလဒ္ေတြက မေကာင္းဘူးဆိုရင္ လုပ္ရပ္ကို ခ်က္ခ်င္းရပ္ၿပီး ေသေသခ်ာခ်ာ သံုးသပ္သင့္ပါတယ္။ တကယ္လို႔မွားေနရင္ မွားသြားပါလားလို႔ ႏွစ္ႏွစ္သက္သက္လက္ခံၿပီ ဒီျဖစ္ရပ္ေပၚက သင္ခန္းစာယူမယ္။ လိုအပ္တာျပဳျပင္မယ္ဆိုရင္ သိပ္မမွားေတာ့ဘူးေပါ႔။
မွားတာက အျပစ္တစ္ခုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ လူတိုင္းမွားတတ္ၾကတာပါဘဲ။ မွားေနတာကို သင္ခန္းစာမယူႏိုင္တာရယ္ မျပင္ႏိုင္တာရယ္ကမွ တကယ့္ ျပႆနာ တစ္ခုပါ။ ၾကားဖူးတဲ့စကားေလးတစ္ခြန္း႐ိွတယ္။ ေခ်ာ္လဲတာအျပစ္မဟုတ္ပါဘူးတဲ့ ျပန္မထႏိုင္တာက အျပစ္ပါတဲ႔။

ယံုၾကည္မႈ ႏွင့္ စိတ္ႀကီး၀င္ျခင္း

လူတစ္ေယာက္အတြက္ ဘ၀မွာေအာင္ျမင္မႈေတြရ႐ိွရန္အတြက္ မိမိကိုယ္ကိုယံုၾကည္ျခင္းဆိုတာ မ႐ိွမျဖစ္လိုတာပါ။ မိမိကိုယ္ကိုမိမိ မယံုၾကည္လွ်င္ အျခားသူေတြမိမိအေပၚ မယံုၾကည္တာ မဆန္းပါဘူး။ မိမိကုိယ္ကို ယံုၾကည္မႈမ႐ိွဘဲ အလုပ္တစ္ခုကို လုပ္မယ္ဆိုရင္ စတင္လိုက္ကတည္းက မေအာင္ျမင္ ဖို႔ အခြင့္အလမ္းမ်ားသြားၿပီးဆိုတာ ေသခ်ာေနပါၿပီ။ ဒါေၾကာင့္ ဘာဘဲလုပ္လုပ္ ယံုၾကည္မႈအျပည့္ထားသင့္တယ္။
လူတစ္ေယာက္အတြက္ ဘ၀မွာ ဆံုး႐ႈံးမႈျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းတစ္ခုကေတာ့ စိတ္ႀကီး၀င္တာပါဘဲ။ စိတ္ႀကီး၀င္လာၿပီဆိုရင္ မိမိကိုယ္ကို အရမ္းအထင္ႀကီး လာတတ္သလို တဖက္ကလည္း အျခားသူေတြကို အထင္ေသးလာတတ္တယ္။ ဘယ္သူကိုမွလည္း အေလးမထားခ်င္ေတာ့ဘူး။ သူမွန္မယ္ထင္တာ လုပ္ ေတာ့တာပါဘဲ။ လူေတြကလည္း စိတ္ႀကီး၀င္ေနတဲ့သူေတြကို သိပ္မေပါင္းခ်င္ၾကဘူး။ ၾကာေတာ့ အထီးက်န္ျဖစ္လာႏိုင္တယ္ေလ။
ဒါေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္တဲ့ဘ၀တစ္ခုကိုတည္ေဆာက္ဖို႔ မိမိကိုယ္ကိုမိမိ ယံုၾကည္မႈလည္း႐ိွရမယ္။ ယံုၾကည္မႈလြန္ကဲသြားရင္လည္း စိတ္ႀကီး၀င္သြားရင္ ခက္ မယ္ေနာ္။ အလယ္အလတ္ေပါ႔။ ဟန္ခ်က္ညီညီေလးနဲ႔ ဘ၀ကို ေအာင္ျမင္စြာေလွ်ာက္လွမ္းႏိုင္ၾကပါေစ။

ျပႆနာတစ္ခုကို ဘယ္လိုမ်ားေျဖ႐ွင္းၾကမလဲ

အဆင္မေျပတာေတြ စိတ္တိုင္းမက်တာေတြဆိုတာ လူတိုင္းမွာၾကံဳေတြ႔ရတတ္တာမ်ိဳးပါေနာ္။ ငယ္တဲ့အခ်ိန္တုန္းကေတာ့ စိတ္ညစ္စရာေတြၾကံဳလာရင္ အရက္ ေသာက္ျဖစ္ၾကတယ္ေလ။ အသက္ၾကီးလာေတာ့ ဒါမ်ိဳးေတြေတာ့ မျဖစ္ေတာ့ဘူးေပါ႔ေနာ္။ ေျဖ႐ွင္းတဲ့နည္းလမ္းေလးေတြသိလာလို႔လည္း ျဖစ္မယ္ ထင္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပႆနာတခုခုၾကံဳေတြ႔လာခဲ့ရင္ ဘယ္လိုေျဖ႐ွင္းသင့္တယ္ဆိုတဲ့ နည္းလမ္းေလးကို လက္ဆင့္ကမ္းေပးခ်င္လိုပါ။

ငယ္တဲ့အခ်ိန္တုန္းကေတာ့ ျပႆနာတစ္ခုကို မေျဖ႐ွင္းႏိုင္ေလာက္ေတာ့ဘူး သို႔တည္းမဟုတ္ မေျဖ႐ွင္းႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႔ထင္ရင္
၁။ ေဒါသျဖစ္ၿပီး စိတ္လိုက္မာန္ပါ ေျဖ႐ွင္းတတ္တယ္။
၂။ စိတ္မေကာင္း ၀မ္းနည္းေနမယ္၊ စိတ္ဓါတ္ေတြက်ၿပီး ထင္ရာေလွ်ာက္လုပ္တတ္တယ္။
၃။ အျခားတစ္ေယာက္ေယာက္ကိုအျပစ္တင္မယ္၊ တရားခံ႐ွာမယ္ ဒီလိုလည္းလုပ္တတ္တယ္။
၄။ ဒီျပႆနာကိုတစ္နည္းနည္းနဲ႔ ခဏျဖစ္ျဖစ္မ်က္ႏွာလႊဲေနလိုက္မယ္။ ဆိုလိုတာက မူးယစ္ေဆး၀ါးသံုးမယ္၊ အရက္ေသာက္မယ္ ဒါမွမဟုတ္ အျခား အေပ်ာ္အပါးတစ္ခုခုနဲ႔ စားထိုးလိုက္မယ္ေပါ႔။ ဒီနည္းေတြကိုသာ က်င့္သံုးမိမယ္ဆိုရင္ ျပႆနာကို ေျဖ႐ွင္းတာမဟုတ္ဘဲ။ ျပႆနာကို ပိုႀကီးလာေစေတာ့ တာပါပဲ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့မ႐ွင္းႏိုင္တဲ့ အေျခအေနတစ္ခုကိုေရာက္သြားတတ္တယ္။

ျပႆနာတစ္ခုကိုအေကာင္းဆံုးေျဖ႐ွင္းခ်င္တယ္ဆိုရင္
၁။ ျပႆနာရဲ႕ဇစ္ျမစ္ကို ေခါင္းေအးေအးနဲ႕႐ွာပါ။
၂။ ျပႆနာနဲ႔ဇစ္ျမစ္ကို သိလာရင္ ဘယ္လိုေျဖ႐ွင္းရမလဲဆိုတာ ေခါင္းေအးေအးထားၿပီးစဥ္းစားပါ။ ဒီလိုစဥ္းစားတဲ့ ေနရာမွာ မိတ္ေဆြ ေကာင္းမ်ား၊ အသိပညာျမင့္သူမ်ား၊ အေတြ႔အႀကံဳ႐ိွသူမ်ားကိုလည္း တိုင္ပင္ႏိုင္ပါတယ္။ သို႔ေသာ္ သူတို႔ ေျပာတဲ့အတိုင္းေတာ့ခ်က္ခ်င္မလုပ္မိပါေစနဲ႔။ သူရဲ႕အေျခအေနနဲ႔ ကိုယ့္ရဲ႕အေျခအေန တထပ္တည္းမတူႏိုင္လို႔ပါ။
၃။ နည္းလမ္းေတြ႕ရင္ ေျဖးေျဖးခ်င္းစ႐ွင္းပါ။ တုန္႔ျပန္မႈကို ေတြ႔လာမွာပါ။ တုန္႔ျပန္မႈေပၚမူတည္ၿပီး ေျဖ႐ွင္းတဲ့နည္းလမ္းကို ေျပာင္းသင့္ရင္ ေျပာင္းရပါလိမ္႔ မယ္။
ဒီလိုေလး ေျဖ႐ွင္းရင္ေတာ့ ျပႆနာဆိုတာ ခ်က္ခ်င္းၾကီးမေျပလည္ရင္ေတာင္ တိုးမလာေတာ့ဘူး။ တေျဖးေျဖး ေလွ်ာ့သြားမွာပါ။

DATT ( Direct Attention Thinking Tools )

DATT ဆိုတာကို လြန္ခဲ့တဲ့ဆယ္ႏွစ္ေလာက္ကသိခဲ့ရတယ္။ ကိစၥတစ္ခုခုကို ဆံုးျဖတ္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ အလြန္ကို အသံုး၀င္တဲ့လက္နက္ တစ္ခုပါ။ အခ်က္
ဆယ္ခ်က္ပါတယ္။ ဖတ္ၾကည့္ၿပီး စမ္းသပ္ၾကည့္ပါ။

Tool 1—Consequences and Sequels
Look ahead to see the consequences of an action, plan, decision, or rule.
Tool 2—Plus, Minus, Interesting
Ensure that all sides of a matter have been considered before a decision or commitment is made.
Tool 3—Recognize, Analyze, Divide
Break a larger concept into smaller, more manageable parts.
Tool 4—Consider All Factors
Explore all factors related to an action, decision, plan, judgment, or conclusion.
Tool 5—Aims, Goals, Objectives
Focus directly and deliberately on the intentions behind actions.
Tool 6—Alternatives, Possibilities, Choices
Deliberately try to find other ways.
Tool 7—Other People’s Views
Put yourself in others’ shoes.
Tool 8—Key Values Involved
Ensure that your thinking serves your values.
Tool 9—First Important Priorities
Select the most important ideas, factors, objectives, consequences, etc.
Tool 10—Design/Decision, Outcome, Channels, Action
Direct attention to the outcome of the thinking and action that follows.

Click here to see detail